هورمون در خدمت اهداف
گفته مي شود که آدمي به طور طبيعي تحت سيطره هورمون هاي موجود در بدن خود بوده و اين هورمون هاي بدن هستند که شرايط فيزيکي و حتي حالات رواني وي را رقم مي زنند.
اما اين حقيقت را نيز نمي توان انکار کرد کساني که اين مسئله را شکافته و در مورد آن اطلاعات لازم را کسب مي کنند مي توانند بر هورمون هاي موجود در بدن خود اعمال مديريت کرده و آنها را به خدمت بگيرند.
اگر هورمون بر شما حاکم باشد اين پيام رسان هاي شيمايي هر کجا که بخواهند شما را هدايت خواهد کرد و در صورتي که شما بر هورمون هاي بدن خود غالب بوده و بر آنها حکمراني کنيد اين شما خواهيد بود که هورمون ها را به خدمت گرفته و از آنها براي رسيدن به اهداف خود بهره خواهيد برد.
براي به خدمت گرفتن هورمون ها بايد ابتدا آنها را شناخت. هورمون ها پيام رسان هاي شيميايي هستند که از يک ارگان در بدن که معمولا غده ناميده مي شود ترشح شده و سپس در خون رها مي شوند.
هورمون هاي رها شده در خون در بدن به گردش در آمده و به سلول هاي هدف و به گيرنده هاي موجود در سلول هاي هدف مي رسند.
زماني که هورمون ها به سلول هاي هدف مي رسند بر روي اين سلول ها اثر گذاشته و منشا اثراتي مي گردند که اين اثرات بدن را در جهات مختلف هدايت مي کنند.
به طور طبيعي هورمون هاي موجود در بدن را مي توان به دو دسته تقسيم بندي کرد:
· هورمون هاي پروتئيني يا پپتيدي
· هورمون هاي استروئيدي يا روغني
هورمون هاي پپتيدي که هورمون هاي پروتئيني نيز خوانده مي شوند هورمون هايي هستند که ماهيتي از جنس پلي پپتيد و يا به قول خودمان پروتئين دارند.
اين هورمون ها از زنجيره هاي بلند اسيد هاي آمينه تشکيل شده اند و از بارز ترين ويژگي هورمون هاي پروتئيني نيز اين بوده است که اين هورمون ها در برابر حرارت و در برابر گرما و دماي محيط حساس هستند و با افزايش دما به زودي و به راحتي از بين مي روند.
از جمله اين هورمون ها يعني هورمون هاي پروتئيني مي توان به اين موارد اشاره کرد:
· هورمون شناخته شده انسولين که موجب رانده شدن قند خون به درون سلول هاي بدن مي شود.
· هورمون گلوکاگون که عکس هورمون انسولين عمل کرده و منجر به افزايش قند خون مي شود.
· IGF يا فاکتورهاي رشد شبه انسولين که فيزيولوژيست هاي انساني سهم عمده اي از تاثيرات هورمون رشد در بدن را مرتبط به اين هورمون ها و فاکتورها مي دانند.
· و بالاخره تمام هورمون هايي که از غده هيپوفيز ترشح مي شوند که از آن جمله مي توان به هورمون شناخته شده و بسيار با ارزش رشد اشاره کرد.
هورمون هاي استروئيدي به هورمون هايي اطلاق مي شوند که به طور طبيعي در بدن آدمي از چربي خاصي موسوم به کلسترول تهيه و توليد مي شوند.
به دليل اينکه اين هورمون ها خاصيتي چرب داشته و از چربي ها توليد مي شوند و به دليل اينکه غشاي سلول هاي موجود در بدن آدمي نيز از چربي تشکيل يافته و ماهيتي چرب دارد اين دسته از هورمون ها به راحتي وارد سلول ها مي شوند.
به همين دليل نيز مي توان گفت محلي که اين هورمون ها به عنوان هدف بر آنها تاثير مي گذارند در سيتوپلاسم و يا در هسته سلول ها جاي دارند.
از شناخته شده ترين هورمون هاي استروئيدي مي توان به اين موارد اشاره کرد:
· هورمون مردانه تستوسترون که آشنايي کافي با اين هورمون داريد و شايد هم نمونه هاي تزريقي آن را استفاده کرده ايد.
· هورمون زنانه استروژن که با اين هورمون نيز کمابيش آشنا بوده و حتما از اين مهم نيز اطلاع داريد که اين هورمون در بدن مردان نيز وجود داشته و منشا اثرات منفي فراوان مي شود.
· هورمون هاي استروئيدي که امروزه به نام دارو و در قالب قرص ها و آمپول ها و ... توليد و عرضه مي شود.
· هورمون کورتيزول که به شدت از آن وحشت داريد و آن را عامل اصلي تجزيه شدن پروتئين در عضلات مي دانيد.
تعادل و بالانس هورموني
سطح سرمي هورمون هاي مختلف در بدن آدمي محدوده معين و مشخي دارد. تعادل هورموني در بدن آدمي تضمين کننده سلامت جسمي و تعادل فکري و روحي وي بوده و برهم خوردن تعادل هورموني نيز منشاء اختلالات شديد جسمي و منشا انحرافات رواني و فکري شديدي بوده است.
به طور کلي مي توان گفت که سه عامل در بدن آدمي سطح سرمي هورمون ها را کنترل مي کند که در اين مقاله به طور گذرا به اين سه عامل اشاره مي کنيم:
· زماني که هورموني موجب افزايش ترشح هورمون ديگري مي شود ازدياد ترشح هورمون دومي به خودي خود موجب کاهش ميزان ترشح هورمون اولي مي شود. قضيه کمي پيچيده شد براي روشن شدن مسئله به اين مثال ملموس و ساده توجه کنيد:
هورمون FSH يا هورمون تحريک کننده فوليکولي موجب تشديد و افزايش ميزان ترشح هورمون زنانه استروژن از فوليکول ها مي شود. افزايش ميزان استروژن موجود در خون ميزان توليد FSH در بدن را در حد معقولي کم مي کند کم شدن ميزان استروژن موجود در خون نيز موجب افزايش ترشح هورمون FSH مي شود.
· جفت هورمون هاي آنتاگونيست ميزان ترشح و توليد همديگر در بدن را تحت کنترل خود دارند.
به طور مثال انسولين هورموني است که موجب افت ميزان قند خون شده و موجب مي شود تا قند خون به سلول ها رانده شود. در شرايطي که قند خون افزايش يابد بدن اين هورمون را ترشح کرده و قند خون را تعديل مي کند. گلوکاگون نيز هورموني است که عکس هورمون انسولين عمل کرده و قند خون را افزايش مي دهد. اين دو هورمون آنتاگونيست هم محسوب مي شوند و موجب تعادل در کار يکديگر مي شوند.
· ميزان ترشح هورمون در بدن تحت تاثير مواد و عنصرهايي که ترشح همين هورمون ها به آنها بستگي دارند افزايش و يا کاهش مي يابد.
به طور مثال زماني که کلسيم با دو بار مثبت در خون افزايش مي يابد ميزان ترشح هورمون هاي پاراتيروئيد کاهش مي يابد و کاهش ميزان اين يون در خون موجب افزايش ترشح هورمون هاي پاراتيروئيد مي شود.
تمامي اين اقدامات و اين ترفند هاي براي اين بوده است که سطح ترش هورمون ها در بدن در حد معقولي بوده و از تعادل خارج نشود.
برخي از افراد را حتما ديده ايد که در سنين بالاي بلوغ نيز نشاني از بلوغ در آنها نبوده و ريش و سبيل نداشته، صدايي زنانه دارند و ...! اين افراد کساني هستند که بالانس هورموني بدن آنها به هم ريخته است و هورمون هاي موجود در بدن و مخصوصا هورمون تستوسترون در بدن آن ها کمتر از حد معمول ترشح شده و يا کم کاري کرده است.
کساني که قدي غير متعارف دارند و در ضمن از نظر فکري نيز تا حدودي عقب مانده مي زنند نيز افرادي هستند که از افزايش بيمارگونه ترشح هورمون رشد در بدن رنج مي برند.
افرادي که با عارضه پر مويي روبرو هستند مخصوصا زنان، کساني هستند که تعادل هورموني بدن آن ها طبيعي نيست.
با اين مثال هاي مختصر به راحتي مي توان اهميت هورمون ها و از همه مهم تر اهميت تعادل هورموني را به روشني تشريح کرد.
انتقال هورمون ها در بدن
معمولا بين جايي که هورمون در بدن ترشح مي شود تا جايي که اين هورمون بايد منشا اثر شود فاصله زيادي وجود دارد. در اين نقطه است که مبحث انتقال هورمون ها در خون مطرح مي شود. تصور کنيد که تمامي جاده ها و راه هاي ارتباطي کشوري يک شبه از بين رفته باشد! آيا اين کشور محکوم به فنا نيست. اگر هورمون ها نيز در بدن به راحتي انتقال پيدا نکنند انسان عليرغم در اختيار داشتن هورمون کافي، امکان استفاده از اين هورمون ها را نخواهد داشت. در اين نقطه است که اهميت گردش خون مطرح مي شود.
تعداد کمي از هورمون هاي موجود در بدن را مي توان يافت که در خون نامحلول باشند و اغلب هورمون ها به صورت محلول در خون در بدن انتقال پيدا مي کنند اما بسياري از هورمون ها و مخصوصا هورمون هايي که نا محلول در آب هستند با پروتئين هاي موجود در پلاسما پيوند برقرار کرده و بدين ترتيب در خون حمل شده و به تمام نقاط بدن انتقال مي يابند.
هورمون هاي استروئيدي که ماهيتي آب گريز و نامحلول در آب دارند با پروتئين هاي پلاسما پيوند برقرار کرده و بدين ترتيب در خون منتقل مي شوند.
به دليل اينکه در اين مقاله روي سخن ما با ورزشکاران رشته هاي قدرتي و مخصوصا با ورزشکاران رشته پرورش اندام است و اين افراد نيز کساني هستند که آنابوليسم را تا سر حد جان مي پرستند و آنابوليک ها را نيز به نوعي مي توان گفت که مقدس مي شمارند در اين مقاله بحث خود را منحصرا به هورمون هاي آنابوليک و عضله ساز اختصاص داده، منحصرا به هورمون هاي آنابوليک پرداخته و هر کدام از نوع طبيعي آنها که در بدن توليد مي شود را تک تک مورد بررسي قرار مي دهيم:
تستوسترون، هورمون مردانه
اين هورمون آنابوليک که خواص آندروژني بسيار قدرتمندي نيز دارد در بدن آدمي به طور طبيعي و از بيضه ها ترشح مي شود. اين هورمون از سلول هايي موسوم به سلول هاي Leydig که در بيضه ها وجود دارند ترشح مي شود. اين سلول ها را براي اولين بار فردي به نام Franz von Leydig کشف کرده است و اين سلول ها به افتخار وي و به نام خود وي نيز نام گذاري شده است.
اين هورمون به طور طبيعي در بدن مردان توليد شده و مقدار جزئي و اندکي از آن در بدن زنان نيز يافت مي شود. تمايز بين زن و مرد را اين هورمون رقم مي زند. زماني که به سن بلوغ مي رسيم مقدار ترشح اين هورمون در بدن نوجوانان مذکر افزايش يافته و موجب بروز تغييرات ناگهاني از قبيل خشونت صدا و رويش موهاي صورت و ... مي شود.
بدن انسان سالم به طور طبيعي هورمون تستوسترون را از چربي خاصي به نام کلسترول تهيه و توليد مي کند. کلسترول ابتدا در بدن آدمي به هورموني موسوم به هورمون pregnenolone تبديل مي شود. اين هورمون نيز سپس به DHEA و يا در برخي موارد به پروژسترون تبديل مي شود.
DHEA
همان ماده يا پرو هورموني است که روزگاري مصرف آن در ورزش مجاز بوده و امروزه و در فهرستي که از سوي وادا و براي اجرا از ژانويه سال 2006 اعلام شده است در ليست داروهاي سياه قرار گرفته است و مصرف آن دوپينگ محسوب مي شود.
براي اينکه تستوسترون در بدن آدمي توليد شده و يا به عبارت ديگر کلسترول تبديل به تستوسترون شود دو راه را در پيش روي خود دارد که در اين قسمت اين دور را به طور مختصر شرح مي دهيم:
مسير اول
در اين مسير ابتدا کلسترول به ماده اي موسوم به pregnenolone تبديل مي شود و اين ماده نيز تحت تاثير آنزيم هاي خاص قرار گرفته و به هورمون پروژسترون تبديل مي گردد. هورمون پروژسترون نيز تحت تاثير فعاليت آنزيم هاي خاص به آندروستنديون بدل گرديده و دست آخر نيز تستوسترون که همگي آن را مي شناسيم حاصل مي شود.
آندروستنديون نيز پيش هورمون بوده و قبلا به نام مکمل عرضه مي شده است و امروزه در ليست مواد و داروهاي ممنوعه جا خوش کرده است.
پيش هورمون ها
شايد يادآوري اين نکته خالي از لطف نباشد مکمل سازاني که ياراي مقابله با استروئيدها را در خود نمي ديدند همواره به دنبال روش ها و موادي بودند تا با کمک آنها بتوانند رشد عضلاني شديد را حاصل کرده و اثري شبيه به استروئيدها از آنها بگيرند در عين حالي که اين ترکيبات مجاز نيز باشند. چاره کار پيش هورمون ها بودند.
همانگونه که مي بينيد از کلسترول تا تستوسترون مسير نستبا طولاني در پيش است و مواد گوناگوني را نيز در اين مسير مي بينيم که همگي به سوي تبديل شده به تستوسترون در راه هستند. هر کدام از اين مواد که از کلسترول فاصله گرفته و به سمت تستوسترون شدن در راهند پيش هورمون هايي هستند که برخي از آنها به صورت مکمل توليد شده و تا ديرزو مصرف آنها مجاز بود و امروزه نيز مصرف آنها همچون خود استروئيدها غير قانوني شده است.
هر گردي گردو نيست!
پيش هورمون ها همانگونه که مي بينيد موادي هستند که در بدن آدمي تحت تاثير آنزيم هاي خود بدن قرار گرفته و در نهايت نيز به هورمون هدف که در برخي موارد تستوسترون و در برخي موارد نيز هورمون هاي ديگر مي باشد تبديل مي شوند.
بر خلاف آنچه که در ايران باب شده است و برخي از به اصطلاح کارشناسان پرورش اندام نيز به دليل بي اطلاعي از واقعيات اين خرافه را رواج مي دهند هرگز نمي توان موادي همچون تريبولوس و ZMA و ديگر ترکيبات به اصطلاح افزاينده ترشح طبيعي هورمون رشد را پيش هورمون ناميد. چرا که اين مواد هرگز نمي توانند تحت تاثير آنزيم هاي موجود در بدن به تستوسترون تبديل شوند!
خرافه ديگري که در مورد پيش هورمون ها وجود دارد اين بوده است که اين ترکيبات خود بدن را وادار به ترشح تستوسترون بيشتر مي کنند و اين مسئله بارها و بارها در اظهار نظرهاي کارشناسي شبه کارشناسان ديده شده است.
پيش هورمون ها با خود بدن کاري ندارند و هرگز نيز بدن را براي ترشح هورمون تستوسترون و ... تحريک نمي کنند بلکه خود تحت تاثير آنزيم هاي موجود در بدن به هورمون هدف که همانا تستوسترون و ... باشد تبديل شده و بدين ترتيب منشا اثر مي شوند.
مسير دوم
اين مسير نيز از کلسترول که نوعي چربي است شروع مي شود. کلسترول ابتدا به pregnenolone تبديل مي شود و سپس کار موقتا به DHEA ختم مي شود. DHEA به هورمون و پا بهتر بگويم به پيش هورموني موسوم به آندرواستنديول بدل شده و دست آخر نيز تستوسترون حاصل مي شود.
آندرواستنديول مکمل يا دارو
آندرواستنديول نيز همانگونه که مي بينيد پيش ماده تستوسترون بوده و همانگونه که مي دانيد فرم خالص آن به صورت مکمل عرضه شده است. روزگاري مصرف اين ماده نيز مجاز محسوب مي شد اما امروزه وادا اين ترکيب را نيز در ليست داروهاي ممنوعه قرار داده است.
پس از اينکه تستوسترون توليد شده در بيضه ها که به يکي از اين دو روش در بدن آدمي توليد مي شود در خون رها مي شود در حدود 98 درصد آن با پروتئيني هايي پلاسماي خون پيوند شيميايي برقرار مي کند و بدين وسيله در بدن و در خون منتقل مي شود.
هورمون رشد انساني
قبل از وارد شدن به اين بحث بايد به اين مهم اشاره کنيم که آمپول هايي يخچالي که امروزه به نام هورمون رشد دانمارکي و هلال احمري و ... در ايران به فراواني يافت شده و به قيمت هاي نازل نيز به فروش مي رسد اثري به جز چربي سوزي نداشته اند در حالي که هورمون رشد واقعي علاوه بر تشديد فرايند چربي سوزي حتي موجب افزايش حجم (افزايش تعداد تارهاي عضلاني و افزايش حجم اين تارها) و موجب افزايش قدرت بسيار مطلوب و ماندگار شده و قد آدمي در سنين پايين را به نحو محسوسي افزايش مي دهد.
تصور مي رود که ماده موثر موجود در اين ترکيبات گابا و يا GHB باشد که نوعي افزاينده ترشح هورمون رشد هستند که بنا به دلايلي هورمون رشد به وجود آمده از مصرف اين دارو در بدن تنها و تنها بر روي چربي سوزي اثر مي کند.
آمپول هاي هورمون رشد واقعي در بازار سياه آمريکا به قيمت هايي که در برابر قيمت بسيار نازل اين دارو که در ايران به نام سوما معروف شده است سرسام آور محسوب مي شوند به فروش مي رسد.
لازم به توضيح است که...!
در پرورش اندام دست به هر نقطه اي که مي گذاريم توضيح لازم از آب در مي آيد. حتما شما هم به کرات نام اومادرين را شنيده ايد. نام واقعي اين دارو اومنادرن است ولي در ايران کساني که حتي تلفظ صحيح نام اين دارو را نمي دانند و آن را به نام اومادرين شناخته و اين دارو را به اين نام نيز جا انداخته اند دوره تظيم کن و مشاور از آب در آمده اند و در مورد اين دارويي که اينگونه آن را تلفظ مي کنند حتي نسخه و مقاله نيز مي نويسند!
سوما هم از اين قاعده مستثني نبوده است. نام کامل و واقعي اين هورمون سوماتوتروپين (somatotropin) است که در مقالات ايراني و در راهنمايي ها و ارشاداتي که اين مشاوران از خود در مي کنند اين دارو را سوماتروپين نيز ناميده اند. خرافه سازي در پرورش اندام کم نبود گويا بدعت نيز به آن اضافه شده است!
اين هورمون نيز ماهيتي پپتيدي داشته و از زنجيره هايي از اسيد آمينه ها تشکيل شده است. داروهاي استروئيدي را اگر در دماي معمولي اتاق نيز نگهداري کنيد اتفاق چنداني رخ نداده و ماهيت آنها تغيير نخواهد کرد اما اين هورمون به دليل اينکه ماهيتي پپتيدي داشته و پروتئين نيز در برابر گرما و حرارت حساس بوده و زود ار بين مي رود حتما بايد در يخچال و در دماهاي پايين نگهداري شود.
اين هورمون به طور طبيعي در غده هيپوفيز ترشح و توليد مي شود. به اثراتي که از اين هورمون اشاره مي کنيم و برگرفته از تحقيقات باليني دانشمندان عرصه داروسازي و پزشکي بوده است خوب توجه کنيد و آنها را با اثراتي که از سوماتوتروپين ها و يا به قول ممد کول و جعفر بازو با سوماتروپين هاي موجود در بازار مقايسه کنيد.
نتيجه اي که از اين مقايسه خواهيد گرفت ملموس تر و بسي قابل قبول تر و حتي گران بها تر از اطلاعات و ديکته هايي است که من و امثال در قالب مقالات من به شما عرضه بکنيم!
اثرات هورمون رشد واقعي در بدن
· افزايش تعداد تارهاي عضلاني
استروئيدها در افزايش حجم و قدرت عضلاني به راستي کولاک کرده اند اما به خاطر داشته باشيد که هيچ استروئيدي در دنيا وجود ندارد که بتواند تعداد تارهاي عضلاني را افزايش دهد. استروئيدها تنها مي توانند بر حجم تارها بيافزايند اما هورمون رشد حتي مي تواند بر تعداد تارهاي عضلاني نيز بيافزايد.
· افزايش حجم تارهاي عضلاني
اثر عضله سازي استروئيدها مربوط به افزايش حجم تارهاي عضلاني موجود مي شود. هورمون رشد در سطحي گسترده از استروئيدها موجب تشديد فرايند سنتز پروتئين در عضلات شده و موجب افزايش حجم تارهاي عضلاني مي شود. بنابراين مي توان ادعا کرد که هورمون رشد واقعي حجم عضلاني را بيشتر از استروئيدها تقويت مي کند و صد البته اين موضوع در آزمايشات باليني که بر روي اين هورمون و بر روي تاثير آن بر بدن آدمي انجام شده است نيز تاييد شده است. منظور از آزمايشات باليني اين است که اين آزمايشات بر روي نمونه هاي جانوري و يا نمونه هاي انساني آزمايش شده و نتيجه نيز تاييد شده است.
تشديد فرايند چربي سوزي
اکثريت قريب به اتفاق استروئيدها منجر به تشديد فرايند چربي سازي در بدن مي شوند و فرد با مصرف کردن اين داروها در کنار افزايش حجمي که تجربه مي کند با عارضه تجمع چربي زايد در بدن نيز مواجه مي شود اما تشديد فرايند چربي سوزي يکي ديگر از اثرات مثبت هورمون رشد در بدن آدمي بوده است. اثرات چربي سوزي حاصل شده از مصرف اين هورمون بسيار قوي تر و مطلوب تر از اثراتي است که از مصرف داروهاي محرک سيستم عصبي و از مصرف ديگر داروهاي چربي سوز مي توان گرفت.
· افزايش قد در سنين پايين
افزايش رشد طولي استخوان ها و مخصوصا استخوان هاي بلند هستند که امکان رشد قدي را به انسان مي دهند. رشد طولي استخوان ها از صفحاتي از جنس غضروف که در برخي قسمت هاي استخوان موجود بوده و به نام صفحات رشد ناميده مي شوند منشا مي گيرد.
اين صفحات در سنين نوجواني و در اوايل سنين جواني غضروفي بوده و به اصطلاح باز هستند و در اين حالت امکان افزايش رشد قد وجود دارد اما زماني که سن فرد از يک حد که در بين نژادها و افراد مختلف نيز متفاوت است بالاتر مي رود اين صفحات نيز بسته شده و يا به عبارت ساده تر از حالت غضروفي در آمده و به استخوان تبديل مي شوند.
در صورتي که در دوران غضروفي بودن اين صفحات از هورمون رشد واقعي که دارويي بسيار گران قيمت نيز محسوب مي شود استفاده شود مي توان انتظار افزايش قد را داشت ولي در صورت بسته شدن اين صفحات حتي با مصرف نمونه هاي واقعي هورمون رشد نيز نمي توان افزايش قد را تجربه کرد.
در اين حالت به جاي افزوده شدن به قد افراد، استخوان هاي بدن وي رشد عرضي کرده و فرد به هيبت غول ها در مي آيد.
به خاطر داشته باشيد که هيچ استروئيدي را نمي توان يافت که بر رشد قدي افراد تاثير مثبت داشته باشد اما اکثر استروئيدهايي که مصرف مي کنيد با استخواني کردن و با بستن زود رسد صفحات رشد، رشد قدي را متوقف مي کنند!
غول آسايي يکي از عوارض جانبي اين هورمون است که دامن گير افرادي مي شود که در سنين بالا از اين هورمون در دزهاي بالا استفاده کرده اند اما در ايران حتي کساني که به طرز وحشتناکي از سوما هاي موجود در بازار در سنيني پس از توقف رشد قدي استفاده کرده اند نيز اين عارضه بروز نکرده است! اين مسئله نتايج تحقيقات انجام شده دانشمندان عرصه داروسازي را زير سوال نمي برد بلکه هورمون رشد بودن اين داروهاست که امروزه زير سوال رفته است!
· کاهش و از بين بردن چين و چروک هاي پوستي
چين و چروک هاي پوستي و به اصطلاح فرسودگي و پيري پوست از طبيعي ترين علايم پيري بوده و افراد با پا گذاشتن به سن آن را تجربه مي کنند.
با مصرف نمونه هاي واقعي اين هورمون حتي تغييرات محسوسي در کاهش اين چين و چروک ها و در بازگشت طراوت و شادابي دوران جواني به پوست نيز ديده شده است.
· افزايش ماندگار و محسوس قواي جنسي
افت قواي جنسي در سنين بالا در جوامع تمدن زده امروز که رژيم هاي غذايي ني در آن جوامع مصنوعي شده اند و آب و هواي زيست نيز خفقان آور شده است امري طبيعي بوده و اين مسئله يعني ضعف جنسي مردان نيز ريشه بسياري از ناهنجاري هاي اجتماعي و ريشه بسياري از اختلافات خانوادگي و ... بوده است که در اين مقاله قصد بحث کردن در مورد آنها را نداريم.
بسياري از کساني که از استروئيدها استفاده کرده و اصول علمي را در مصرف دارو رعايت نمي کنند نيز از اين عارضه رنج برده و چه بسا که عقيم و ناتوان نيز شده اند.
اغلب داروهايي که براي درمان اين قبيل ناهنجاري هاي بشري توليد و عرضه مي شود اين عارضه و اين بيماري را از ريشه درمان نکرده و تنها اثراتي مقطعي و گذرا دارند و بدن نيز در طولاني مدت و با عادت کردن به دارو، ديگر پاسخ قابل قبول را از خود نشان نمي دهد.
ضعف جنسي مردان با مصرف نمونه هاي واقعي اين هورمون به خوبي برطرف شده و اين اثر نيز ماندگار بوده و با قطع مصرف دارو از بين نمي رود.
· ماندگاري اثر پس از قطع مصرف
تمامي آثار مثبت حاصل شده از مصرف اين دارو پس از قطع مصرف نيز ماندگار بوده و مثل اثرات استروئيدها که با قطع مصرف همگي بر باد مي روند از بين نمي رود. به همين دليل نيز اين دارو دارويي گران قيمت بوده و در دسترس همگان نيز قرار ندارد.
حال خود قضاوت کنيد نمونه هايي که در ايران به نام سوما عرضه مي شوند و نام نورتروپين بر روي آنها نقش بسته است کدام يک از خصوصيات سوماي واقعي را از خود بروز داده اند؟
فاکتورهاي رشد شبه انسولين IGF-1
هورمون رشد انساني موجب افزايش ترشح فاکتورهاي رشد شبه انسولين شده و بسياري از اثرات مثبت خود را به کمک اين هورمون در بدن آدمي اعمال مي کند.
اين ترکيب را به نام somatomedin نيز مي شناسند. دليل اين گونه نام گذاري و دليل شباهت دادن آنها به هورمون انسولين اين بوده است ساختار شيميايي اين فاکتورها شباهت هاي زيادي به هورمون انسولين دارد اما ارتباط کاري اين هورمون بيشتر از اينکه با انسولين برقرار باشد با هورمون رشد انساني برقرار است.
اين هورمون اثرات آنابوليکي درخور توجهي از خود نشان داده است. گيرنده هاي حساس به اين هورمون تقريبا در تمامي قسمت هاي بدن پراکنده هستند اما عضلات، غضروف ها، استخوان ها، کبد، کليه ها ، اعصاب، پوست و زبان از جمله قسمت هايي هستند که بيشترين گيرنده ها را دارند.
فاکتورهاي رشد شبه انسولين حتي قدرت تحريک رشد سلول هاي عصبي را نيز دارند. حتما شما نيز مي دانيد که سلول هاي عصبي از جمله سلول هاي بسيار حساسي هستند که به اين راحتي در بدن تکثير نمي شوند و مرگ هر کدام از آنها به معني از دست رفتن هميشگي برخي از توانمندي هاي آدمي است. دليل اينکه ضايعات نخاعي به راحتي ترميم نمي شوند نيز همين موضوع بوده است. اين هورمون بر سلول هاي عصبي نيز تاثير گذاشته و رشد و حتي تکثير آنها را نيز زياد مي کند.
اين هورمون حتي بر DNA نيز تاثير گذاشته و موجب بهبود کيفيت کار اين ماده ژنتيکي مي شود.
برخي از افرادي که با سطح سواد سيکل در مورد مسائل حساس پرورش اندام مقاله مي نويسند در مورد اين هورمون نيز مقالاتي از خود در کرده اند بي آنکه توانسته باشند ترجمه دقيقي براي نام اين هورمون دست و پا کنند!
انسولين
اين هورمون نيز به طور طبيعي و در بدن آدمي توليد مي شود. سلول ها بتاي موجود در پانکراس هستند که اين هورمون را توليد و آن را در خون رها مي کنند. اين سلول ها همان سلول هاي هستند که در جزاير لانگرهانس قرار دارند.
جزاير لانگرهانس جزيي از سلول هاي پانکراس بوده و بر خلاف آنچه که از نام آن بر مي آيد به جغرافيا ارتباطي ندارد. نام لانگرهانس از Paul Langerhans که پاتولوژيستي آلماني بود گرفته شده است.
به اين دليل به اين سلول ها جزاير اطلاق مي شود که اين سلول ها همانند جزايري که از محيط خشکي اطراف خود کاملا مجزا بوده و در ميان آب قرار دارند اين سلول ها نيز از سلول هاي مجاور جدا هستند.
در جزاير لانگرهانس سه نوع ويژه از سلول ها را مي توان از هم تمييز داد:
· سلول هاي آلفا
· سلول هاي بتا
· سلول هاي دلتا
در بين اين سه دسته سلول نيز سلول هاي بتا که هورمون انسولين را ترشح مي کند از بقيه فراوان تر بوده اند. انسولين ترشح شده از اين سلول ها تقريبا تمامي سلول هاي موجود در بدن را تحت تاثير قرار مي دهند.
اين هورمون سلول هاي بافت عضلاني بدن را وادار به جذب گلوکوز کرده و آنها را وادار مي دارد تا گلوکوز دريافتي خود را به گليکوژن تبديل کرده و در خود ذخيره کنند. اين هورمون همچنين اين سلول ها را وادار مي کند تا اسيد آمينه هاي موجود در خون را گرفته و آنها را به پروتئين تبديل کرده و پروتئين حاصل را در بافت هاي عضلاني ذخيره کنيد. درست به همين دليل بوده است که اين هورمون را آنابوليک ترين هورمون طبيعي بدن ناميده اند.
اين هورمون بر روي سلول هاي کبد اثر گذاشته و آنها را وادار مي کند تا گلوکوز را از خون گرفته و آن را به گليکوژن تبديل کرده و در بافت کبد ذخيره کنند.
اين هورمون همچنين از فعاليت آنزيم هايي که موجب تبديل شدن گليکوژن به گلوکوز مي شوند جلوگيري کرده و بدين ترتيب از ميزان قند و گلوکوز خون کم مي کند. به عبارت علمي تر مي توان گفت که اين هورمون پديده glycogenolysis را مهار مي کند.
اين هورمون همچنين از فعاليت آنزيم هايي که موجب تبديل شدن پروتئين و حتي چربي به گلوکوز مي شوند نيز جلوگيري مي کند. به عبارت علمي تر مي توان گفت که اين هورمون پديده gluconeogenesis را نيز مهار مي کند.
Glycogenolysis
به سلسله واکنش هايي اطلاق مي شود که در طي آن واکنش ها، گليکوژن در بدن تبديل به گلوکز شده و آماده سوختن در بدن مي شود. اين پديده براي توليد انرژي مورد نياز بدن براي پرداختن به تمرينات سنگين ضروري است.
Gluconeogenesis
به سلسله واکنش هايي اطلاق مي شود که در طي آن واکنش ها، چربي و پروتئين هاي موجود در بدن تبديل به گلوکز شده و آماده سوختن در بدن مي شود.
تبديل شدن چربي به گلوکوز هم براي تامين انرژي مورد نياز بدن و هم براي کاهش حجم چربي هاي زايد بدن مفيد است اما تبديل شدن پروتئين به گلوکوز همان کابوسي است که در برخي موارد به حقيقت مي پيوند و از آن به نام پديده مخرب کاتابوليسم ياد شده است.
جلوگيري از تبديل شدن چربي به گلوکوز موجب ايجاد اختلال در کار چربي سوزي مي شود و به همين دليل نيز گفته مي شود که انسولين موجب چربي گرفتن بدن شده و با رژيم هاي دوران کات سازگار نيست اما جلوگيري اين هورمون از تبديل شدن پروتئين به گلوکوز دقيقا همان آرزويي است که ورزشکار به آن مي انديشد!
اين تاثير انسولين موجب مي شود تا بافت هاي عضلاني از خطر تجزيه شدن در امان باشند و پديده مخرب کاتابوليسم در حد مطلوبي مهار شود.
انسولين بافت هاي چربي را نيز تحت تاثير قرار داده و نفوذ پذيري اين بافت ها به گلوکوز را زياد کرده و موجب مي شود تا اين بافت ها قندها را به چربي تبديل کرده و آنها را در خود ذخيره کنند.
تمامي اقداماتي که اين هورمون در بدن انجام مي دهد در جهت کاستن از ميزان قند خون بوده است و برخي از اين اقدامات به نفع ورزشکاران تمام شده و برخي ديگر همانند چربي ساز بودن آن نيز به ضرر ورزشکاران تمام مي شود.
تاثير هورمون ها بر پرورش اندام
حال که در مورد هورمون هاي طبيعي بدن که تاثيرات آنابوليک از خود بر جاي مي گذارند صحبت کرديم در مورد تاثير اين هورمون و نحوه صحيح و علمي استفاده از اين مواد در پرورش اندام نيز صحبت خواهيم کرد.
پرداختن به مباحث هورمون شناسي و تاثير هورمون ها در زندگي و تاثير اين ترکيبات در پرورش اندام مجالي بسيار گسترده تر از يک مقاله و چند کتاب مي طلبد حال خود تصور کنيد با اين اوصاف چگونه مي توان در کمتر از 2 ساعت فيزيولوژي انساني که هورمون شناسي يکي از سر فصل هاي آن است را به فرد آموزش داد که فدراسيون پرورش اندام چنين کرده و در کمتر از 10 روز مربي رسمي پرورش اندام تربيت مي کند!؟
افزايش ترشح طبيعي تستوسترون در بدن
در مبحث افزايش ترشح طبيعي تستوسترون مي توان سه موضوع را به طور مشخص از هم تفکيک کرده و مورد بحث و بررسي قرار داد:
· تمرين
· تغذيه
· مکمل هاي غذايي
تمرين
به طور طبيعي مي توان گفت که حرکاتي همچون حرکات ليفت، پرس سينه، اسکوات پا و حرکات وزنه برداري (يک ضرب و دو ضرب) و مخصوصا حرکت دو ضرب که همگي اين حرکات حرکاتي مرکب بوده و فشار سنگيني را به بدن وارد مي کنند در افزايش ميزان ترشح هورمون تستوسترون در بدن موثر واقع مي شوند.
زماني که عضلات بزرگ بدن را تحت فشار سنگين تمرين با وزنه قرار مي دهيد مي توان انتظار داشت که بدن نيز با افزايش ميزان ترشح تستوسترون به اين شيوه تمرين پاسخ دهد.
با توجه به اينکه بزرگ ترين عضلات بدن همانا عضلات چهار سر ران هستند بيشترين تاکيد ما نيز بر روي اين عضلات بوده است. گفته مي شود که تمرين کردن بر روي عضلات چهار سر ران که به نوعي مي توان آن را بزرگ ترين عضلات بدن دانست حتي در افزايش حجم ديگر عضلات که هيچ ارتباطي با اين عضلات ندارند نيز موثر واقع مي شود.
افزايش ترشح هورمون تستوستروني که در اثر فشار آوردن به عضلات چهار سر ران و در اثر وارد کردن فشار به ديگر عضلات بزرگ بدن موجب اين اثر مي گردد.
براي بهره برداري از هورمون هاي بدن خود بايد چنين حرکاتي را پايه و اساس کار تمرينات خود قرار دهيد. در روزهايي که بر روي عضلات بزرگ کار مي کنيد بر روي هر کدام از اين عضلات 5 الي 6 ست تمرين سنگين و فشرده داشته باشيد. تکرار هاي ست ها نيز بايد بين 6 الي 10 تکرار باشد.
تغذيه
در مورد تغذيه لازم براي افزايش ميزان ترشح طبيعي تستوسترون بايد به اين مهم اشاره کرد که استفاده از مواد غذايي طبيعي و سالم و همچنين استفاده از چربي هاي مفيد در رژيم روزانه غذايي از اهميت بالايي برخوردار است.
لازم به ذکر است که استفاده از قند کافي در رژيم روزانه غذايي نيز براي تحريک بدن نسبت به ترشح هورمون تستوسترون بيشتر نيز ضروري است.
همانگونه که در اين مقاله مطالعه کرديد بدن تستوسترون طبيعي مورد نياز خود را از چربي خاصي موسوم به کلسترول تهيه مي کند. اين چربي امروزه به غلط عامل اصلي بيماري هاي قلبي و عروقي قلمداد شده و انسان ها نيز از خوردن آن منع شده اند. اين در حالي است که بدن براي ترشح تستوسترون کافي نياز به دريافت اين ماده در طول روز دارد.
مکمل هاي غذايي افزاينده ترشح طبيعي تستوسترون
امروزه مکمل هاي غذايي مختلفي براي افزايش ترشح طبيعي تستوسترون توليد و به بازار عرضه مي شود و ادعا مي شود که اين مکمل ها معجزه مي کنند اما بي پرده بايد به اين موضوع اشاره کنم که اگر مکملي واقعا توليد شود که افزاينده محسوس و واقعي هورمون تستوسترون بوده و افزايش محسوس قوا و حجم را سبب شود آژانس جهاني مبارزه با دوپينگ بي درنگ آن را در ليست داروهاي ممنوعه قرار خواهد داد.
اين گفته به اين معني است که مکمل هاي افزاينده تستوسترون تنها براي ورزشکاران سالخورده و يا حتي براي سالخوردگاني که ورزشکار هم نيستند مفيد بوده و افزايش ترشح طبيعي تستوسترون ناشي از مصرف اين مکمل ها به قدري محسوس نيست که منشا اثرات محسوس در بدن ورزشکاران قدرتي کار باشد.
افزايش ترشح طبيعي هورمون رشد انساني
تحقيقات نشان داده است که با شدت گرفتن ميزان ترشح تستوسترون در بدن ميزان ترشح هورمون رشد نيز افزايش مي يابد. اين دو هورمون را به نوعي مي توان مکمل هم دانست مه اثر همديگر را تقويت مي کنند.
تحقيقات همچنين نشان داده است که رابطه مستقيمي بين اسيد لاکتيک حاصل از تمرينات بي هوازي و هورمون رشد وجود دارد. دليل اصلي سوزشي که در عضلات حس مي شود تجمع اسيد لاکتيک در اين بافت ها بوده است و هر چه اين سوزش بيشتر باشد ميزان ترشح هورمون رشد در بدن نيز بيشتر خواهد بود.
براي رساندن عضلات به آستانه سوزش مي توانيد از تکنيک هاي خاصي که در پرورش اندام نوين مطرح شده است استفاده کنيد که از آن جمله مي توان به تکنيک دراپ ست، استريپ ست و تکنيکي که در شماره هاي قبلي و به نام تکنيک دو فازي مطرح شد استفاده کنيد.
در مورد سيستم هاي تمريني بحث در اين نشريه را آغاز کرده ايم و به تدريج مباحث سيستم هاي تمريني را به طور کامل تشريح خواهيم کرد اما در اين مقاله نيز به طور گذرا به سيستم تمريني استريپ ست که گفته مي شود براي افزايش واقعي ترشح هورمون رشد در بدن مفيد است مي پردازيم:
سيستم تمريني استريپ ست
در اين سيستم که اصولا بر روي عضلات بزرگ و بر روي حرکاتي همانند پرس سينه و اسکوات پا و حتي پرس هاي سر شانه و ... انجام مي شود شما ابتدا از وزنه هاي سنگين شروع کرده و تعدادي را که در توان داريد اجرا مي کنيد و ميله هالتر را در تکيه گاه خود قرار مي دهيد. دو نفر يار کمکي که شما را در انجام اين سيستم تمريني ياري مي دهند وزنه را در حد معقولي کم کرده و شما نيز بدون اينکه در بين ست هاي تمريني استراحتي داشته باشيد وزنه کم شده را نيز در حد توان تکرار مي کنيد و اين روند تا زماني که شما يک حرکت را بتوانيد اجرا کنيد ادامه مي يابد.
به جاي اين سيستم تمريني مي توانيد از سيستم هاي تمريني مشابه که حداکثر فشار بر روي عضلات اعمال مي کنند نيز استفاده کنيد. در اجراي اين قبيل سيستم ها تمريني بايد به اين مهم توجه داشته باشيد با توجه به اينکه با حداکثر شدت تمرين کرده و عضلات را در حد بالا تحت فشار قرار مي دهيد هر آن احتمال رها شدن وزنه و خالي کردن عضلات نيز وجود دارد. بنابراين در اجراي اين قبيل حرکات حتما بايد از يار هاي کمکي ماهر که تمامي هوش و حواس شان جمع کارشان است استفاده کرده و حدالمقدور با دستگاه هاي استانداردي که ورزشکار را محافظت مي کنند کار بکنيد.
زماني که شما حرکات اسکوات پا را در اين سيستم تمريني اجرا مي کنيد با توجه به اينکه اشتباهات يار هاي کمکي را در کم کردن از وزنه ممکن است به بر هم خوردن تعادل و به وارد شدن فشار شديد به ستون فقرات و غيره بيانجامد بايد و بايد از افراد کار کشته براي کمک کردن به خود بهره بگيريد و به افرادي که تبحر و تجربه چنداني ندارند اعتماد نکنيد.
اين قبيل شيوه هاي تمريني که حداکثر فشار را بر بدن اعمال مي کنند هم براي ترشح هورمون تستوسترون و هم براي افزايش ترشح هورمون رشد مطلوب بوده است.
افزايش ترشح طبيعي هورمون انسولين
انسولين هورموني است که مستقيما به ميزان قند وجود در خون ارتباط دارد. اين هورمون اثري دو گانه در بدن داشته و از يک سو مي تواند منجر به تجمع چربي زايد در بدن شده و از سوي ديگر نيز مي تواند منجر به تشديد ورود قند و اسيد آمينه به بافت هاي عضلاني شده و فرايند سنتز پروتئين در عضلات را تشديد کند.
براي تشديد ميزان ترشح اين هورمون در بدن نيازي به داشتن تمرينات سنگين و شديد نبوده است و با خوردن چند حبه قند ساده مي توانيد بدن را وادار به ترشح مقادير زيادي از اين هورمون کنيد.
به دليل اينکه اين هورمون علاوه بر قندها، حتي اسيد آمينه ها و کراتين را نيز به سمت عضلات رانده و موجب مي شود تا اين مواد نيز به درون عضلات و به درون سلول هاي عضلاني راه يافته و منشا اثر کردند اين هورمون را نيز مي توان هورموني مقدس در پرورش اندام نوين دانست.
بهترين زمان براي افزايش ميزان ترشح اين هورمون در وعده پس از تمرين است. زماني که بدن نياز شديد و فوري به مواد غذايي و از جمله قند و اسيد آمينه دارد. در اين وعده در کنار پروتئين هاي زود جذبي که مي خوريد مي توانيد از مواد قندي نيز براي وادار کردن بدن ترشح هورمون انسولين استفاده کرده و بدين ترتيب جريان مواد غذايي به سمت سلول هاي عضلاني را تسريع و تشديد کنيد.
در وعده پس از تمرين مي توانيد از فرم مکمل پروتئين استفاده کنيد. در اين وعده به طور مثال مي توانيد 40 الي 60 گرم قند ساده و 40 گرم پروتئين محلول در آب را ميل کنيد.
تمرينات خود را هرگز طولاني تر از 1.5 ساعت نکنيد. به طور طبيعي گفته مي شود که تمرين شما بايد بين 1 ساعت الي 1.5 باشد و طولاني تر کردن جلسات تمرين موجب مي شود تا هورمون کاتابوليک در بدن ترشح شده و بدن به بافت هاي پروتئيني موجود در عضلات حمله ور شود.
برخي از افراد به غلط تصور مي کنند که طولاني شدن تمرينات موجب افزايش آهنگ رشد عضلاني خواهد شد اين درحالي است که طولاني تر شدن تمرينات نه تنها موجب تشديد سنتز پروتئين در عضلات و موجب تشديد فرايند عضله سازي نمي شود بلکه حتي موجب کم شدن آهنگ رشد و حتي موجب از بين رفتن حجم عضلاني فعلي نيز خواهد شد.بالا رفتن ميزان ترشح هورمون هاي ياد شده در بدن موجب مي شود تا فرايند ريکاوري نيز تسريع و تشديد شود..
(منبع : ص.سلامی)